Сэргэх көрсүһүү буолла
2026 сыл ыам ыйын 26 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай библиотекатынисторическай саалатыгар бэрт сэргэх истиҥкөрсүһүү буолан ааста. Тэрээһини Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай библиотекатынкыраайы үөрэтэр салаатын сэбиэдиссэйэ Лариса Иннокентьевна Кычкина салайан ыытта. Көрсүһүүнү бэрт сэргэхтик хомус дьүрүскэнтыаһынан доҕуһуоллатан арыйдылар. Ол кэннэкиирии тылы «Симэх» норуот ускуустубатын уоннауус—уран оҥоһуктарын Национальнай киининдириэктэрэ Яна Игнатьева эттэ. Салгыы Попова Светлана Александровна, Национальнайбиблиотека директорын солбуйааччы, салалтааатыттан истиҥ эҕэрдэтин тириэртэ, Национальнайбиблиотека директора С.В.Максимова аатыттансибэкки дьөрбөтүн уонна бэлэҕин делегация салайааччытыгар Людмила Жирковаҕа туттарда.
Национальнай библиотекаҕа ыытыллыбыт көрсүһүү сыала-соруга – республика таһыгар ыытыллар улахан тэрээһиннэргэ Саха сириттэн кыттыыны ылбыт делегациялар информацияларын иһитиннэрии, анализтааһын, сонун хайысхаларын быһаарыы, тустаах дьоҥҥо-сэргэҕэ тириэрдии буолар. Москва куоракка ыытыллыбыт аандойдутааҕы фестивалларга, ону таһынан атын сирдэргэ, куораттарга араас тэрээһиннэргэкыттыбыттарын туһунан Саха сирин делегациятыниилээн сылдьыбыт Людмила Жиркова истиҥниккиһи истэн олоруох курдук ылбаҕайдык кэпсээтэ, фестиваллар бары түһүмэхтэрин туһунан анализ оҥордо, сүбэлэри иһитиннэрдэ.
Көрсүһүү программатын чэрчитинэн Людмила Жиркова тэриллибитэ 10 сыл буолбут «Үктэл» айартүмсүү үлэтин-хамнаһын туһунан кылгастыксырдатта. Быйылгы сылга ыытыллыбыт Аандойдутаа5ы «Душа России» диэн ааттаахкырадаьынтан тигии биир дьоһун уоннамасштабтаах фестивалыгар Сахабыт сириттэн үстүмсүү дьонуттан састааптаах делегация баран кэллэ диэн Людмила Жиркова тоһоҕолоонбэлиэтээтэ, ол курдук – “Содружество” диэн аттаах уус-уран түмсүү аатыттан норуот маастараМиронова Ульяна Егоровна, “Эркээни утума” иистэнньэҥнэр түмсүүлэрин салайааччыта Гуляева Анастасия Николаевна, «Үктэл» айар холбоһуксалайааччыта норуот маастара Людмила Петровна Жиркова, «Уктэл» айар холбоһук маастардараРоманова Елена Николаевна, Романова Анна Николаевна, Постникова СаргыланаКонстантиновна, Хоютанова Оксана Прокопьевна, Яковлева Евдокия Филипповна буолансырыттылар.
Бу фестивальга Россия араас регионнарыттан уонна тас дойдулартан кыттыыны ыла элбэх дьон тоҕуоруһа мустубутун, кыттааччылар уус уран оҥоһуктарын арааһын, таһымнааҕын туһунан киһи сөҕөр информациятын истэн көрсүһүүгэ кэлбит дьон сэргэхсийдэ. Фестивальга Саха Сириттэн«Содружество» – диэн маастардар түмсүүлэрэ«Вышитая карта Республики Саха (Якутия)» илдьэн көрдөрүүлэрэ олус элбэх дьон болҕомтотунтардыбытын туһунан хаартысканан да, отзывтарынан да иһитиннэрии оҥоһулунна. Фестиваль ыытыллар былаһын тухары бу Карта үгүс дьон сэҥээриитин, сөҕүүтүн-махтайыытынылыан ылбыт.
Ону таһынан “Душа России” фестиваль иһинэн“Слово и ткань. Лоскутное полотно славянской мудрости” диэн ааттаах иккис Всероссийскайфестиваль ыытыллыбыта олус табыгастаах буолантахсыбыт. Саҥа дьыл инниттэн, фестиваль тэрийээччилэрэ Симэх национальнай кииҥҥэБалаһыанньа ыыппыт буоланнар, бу үлэҕэ Саха сирин регионуттан кураторынан Людмила Жирковаанаммыт. Кини көҕүлээһининэн уоннасалайыытынан Сахабыт сириттэн 9 улуустан 10 иистэнньэҥнэр түмсүүлэрэ уонна 3 Дьокуускайкуорат иһиттэн түмсүүлэр сөбүлэҥ биэрэнкыттыыны ылбыттар. Бу тэрилтэлэр ураннаантигиинэн барыта холбоон 103 паннону оҥоронтаһаарбыттар. Паннолар кээмэйдэрэ 40х40 см да буоллар, ыйааһынынан барыта 23 кг буолантахсыбыт. Ол улэлэри барытын биир чымадааҥҥатобус толору уган Гуляева Анастасия Николаевна илдьибит. Паннолары ыйыырга фестивальга уһуникки эркини биэрбиттэрин делегация дьоно түөртэрээттээх гына ыйаан кэбиспиттэр. Бу экспозиция сахалыы өс хоһооннору арыйыыга анаммыт буоланэтническэй тыына олус сэргэх буолан дьонкөрүүтүгэр сонун буолбут.
Фестивальга «Үктэл» түмсүү үлэлэрэ аналойуччу миэстэгэ ыйанан турбуттар. Бэйэлэринүлэлэрин Гостинай двор хаба ортотугар бииристиэнэтин бүтүннүү туруоран персональнайбыыстапка киэбинэн дьон-сэргэ көрүүтүгэртахсыбыттар. Фестиваль чэрчитинэн араастэрээһиннэр ыытыллыбыттарыгар саха сирин делегациятын дьоно барытыгар кыттыбыттар – олкурдук Саха сирин регионун презентациятыгарсахалыы көстүүмнээх хаамыыга кыттыы, дефиле түһүмэҕэр араас омук дизайнердара 100 коллекцияны көрдөрбүттэриттэн 4 коллекцияныСаха сирэ көрдөрүүтэ, маастар-кылаастары ыытыы, доҕордоһуу түһүмэҕэр кыттыы. Ити барытаФестиваль ис хоһооно олус киэҥ ис хоһооннооҕун, ил-эйэ, доҕордоһуу эйгэлээҕин, дьоһуннааҕынкөрдөрөр. Фестиваль түмүгэр “Содружество” түмсүүгэ Диплом “За уникальный проект” туттардылар, “Эркээни утума” түмсүүгэ Диплом “За активное участие в фестивале “Слово и Ткань. Лоскутное полотно славянской мудрости” туттардылар, “Уктэл” түмсүүгэ Диплом “За персональную выставку” уонна Диплом “За активное участие в фестивале “Слово и ткань. Лоскутное полотно славянской мудрости” туттарбыттар уонна иистэнэр массыынабэлэхтээбиттэр. Онон, Саха сирин быйылгысыллаах делегацията ити курдук олус сонун, үрдүктаһымнаах, көстүүлээх экспозицияны илдьэнкөрдөрөн сайдыы баарын, сонун темалардаа5ын көрдөрдө, дьиҥ үрдүк сыанабылы, сэҥээрииниылла диэн бигэргэтэбит.
Салгыы Людмила Петровна өссө атынбыйылгы сылга ыытыллыбыт улахан тэрээһиннэргэкыттыыларын туһунан сиһилии билиһиннэрдэ. Олкурдук, «Үктэл» айар түмсүү Красноярскайкуоракка ыытыллыбыт «Каллиграфия.Красота и мудрость буквы» аан дойдутааҕы быыстапкаҕаситиһиилээхтик кыттыбыт (09-17 ыам ыйа, 2026 с.). Бу быыстапканы Россия художниктарынакадемията иилээн-саҕалаан бастакытын ыыппыт. Ол курдук быыстапкаҕа Кытайтан, Монголияттан, Россия араас регионнарыттан барыта 300 араас үлэыйаммыт, олор ааптардара 150 киһиэхэ тэҥнэспит. “На этой выставке почетным гостем стал Эрдэнэхугийн Ариунболд – каллиграф, художник, посол культуры при Министерстве иностранных дел Монголии, академик культуры, кавалер ордена «Звезда Монголии», основатель академии искусства и культуры «Титэм арт», который демонстрирует мастерство каллиграфии в движении танца» диэн быыстапка тэрийээччилэрэбилиһиннэрбиттэр. Саха сиринээҕи регионтанбыыстапкаҕа «Үктэл» айар түмсүү былыргытюркскай руническай суруктардаах, алгыстыллардаах биэс паннолара талылланыытыллыбыттар уонна дьон-сэргэ сэҥээриитин, сөҕүүтүн-махтайыытын ылбыттар. Панноларыоҥоруу идеята уонна сонун технологиятынааптарынан норуот маастара Людмила Петровна Жиркова буолар. Кини салалтатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин уус-уран оҥоһуктарга норуотунмаастардара В.В.Порядина, Ф.Ф.Порядина, Е.Н.Романова, В.Е.Романова, У.Д. Трофимова бупаннолары киһи астына көрөр уонна ылынар гынауустаан-ураннаан оҥорбуттар.
Ыам ыйын 20-22 күннэригэр КиргизияҕаБишкек куоракка “Международная Научно-практическая конференция «Культурное наследие народов содружества: ремесленный предмет как носитель культурного кода» диэн ааттаахконференцияҕа Саха сириттэн үс киһилээхделегация тиийэн кыттыбыт. Ол делегация илдьэбарбыт экспозициятыгар «Үктэл» түмсүү үсистиэнэҕэ ыйанар паннотунан уонна “Удьуорутума” диэн ааттаах сахалыы таҥаһынколлекциятынан кыттыыны ылбыт. Конференция иһинэн буолбут Национальное дефиле диэнтүһүмэхтэригэр бу саха таҥаһа киэҥ сэҥээрииниылыахтарын ылбыттар. Ити курдук «Үктэл» айар түмсүү айымньылаахтык, далааһыннаахтык үлэлиир.
