Баайаҕа холумтана умайар
Неустроев Б.Ф. — Мандар Уус 80 сааһынан үбүлүөйдээх тэрээһиннэр чэрчилэринэн ахсынньы 19 күнүгэр «Кырдьаҕас куорат» историко-архитектурнай тутуу киинигэр «Симэх» арт-салоҥҥа «Мандар уус кыһатын культурологиялыы төрүттэрэ» кэпсэтиини М.К. Аммосов аатынан хотугулуу-илиҥҥи федеральнай университет доцена, педагогическай наука кандидата Попова Галина Семеновна — Санаайа оҥордо.
Көрсүһүүнү Мандар Уус диэн кимий, диэн ыйытыыттан саҕалаата. Кини тимир ууһа, ойууһут, хомуйааччы, бөлүһүөк, уһуйааччы, салайааччы, маастар… өссө да ааҕыахха сөп.
Маннык дьоннор үүнэн, үөскээн тахсалларыгар төрөөбүт төрүт сирдэрэ күүс-көмө буолара саарбаҕа суох диэн эттэ. Баайаҕа холумтана умайар… Кэтээн көрдөххө, сорох сиргэ тыл уустара, суруйааччылар, сорох сиргэ уран тарбахтаах маастардар, сорох сиргэ спортсменнар үөскүүллэр эбит.
Мандар Уус кыра эрдэҕиттэн айылҕалыын алтыһан, киэҥ сиринэн сатыы хаамарын, бэйэтэ кэпсээбитин санаан ылыахха сөп. Аан бастаан 7 кылааска үөрэнэ сылдьан, күһүн, ыраах Баайаҕаттан Уус Алдан Тандатыгар дылы соҕотох сатыы хааман барбыттаах эбит. Онтон саҕаламмыт кини өр кэмҥэ сатыы хааман сири дойдуну кэрийиитэ.
Мандар Уус “Мандар кыһатын” тэрийэн, уол оҕону иитэр, үөрэтэр сыаллаах элбэх үлэни ыытта. Кыһаҕа уһуйуллубут уолаттар “төрөппүттэр бэйэлэрин оҕолорун билбэт” буолуохтарыгар диэри улаатан, сайдан, ситэн дьиэлэригэр тиийэллэр эбит. Манна “Идэ – киһи – сир” суол барыта баар. Манна уолаттар аҥардас үлэнэн эрэ муҥурдаммакка өй санаа, толкуй өттүнэн сайдаллар. Киэһэтин Мандар Уус кэпсээнин истэн, саха терүт олоҕун, дьарыгын туһунан элбэҕи билэллэр, бэйэ-бэйэлэрин кытта истиҥник сыһыаннаһарга үөрэнэллэр. Бу кыһаҕа сылдьыбыт уолаттар олоххо сөптөөх суолларын булуналларын бэлиэтээн эттэ.
“Мандар кыһата” эбии үөрэх биир саҥа көрүҥэ буоларын Санаайа бэлиэтиир. Бу көрүҥ уратыта уонна сүүйүүлээх өрүтэ диэн кини төрүт култуураҕа, төрүт үгэскэ, төрүт дьарыкка тирэнэрэ. Бу дьиҥнээх төрүт культураҕа уһуйан үөрэтии – культурогенное образование – буолар, диэн Галина Семеновна этэр.
Бу үлэни салгыы сайыннаран, уоппутун республикаҕа тарҕатар былааннаахтара хайҕаллаах дьыала.
Бу тэрээһин олус кэрэхсэбиллээхтик ыытылынна. Галина Семеновна бу кыһа саҕаланыаҕыттан үлэлэспит буолан олус тиийимтиэтик кэпсээтэ, ыйытыыларга хоруйдаата.
Санаайаҕа улахан махталбытын тиэрдэбит уонна өссө да салгыы үлэлэһиэхпит диэн баҕа санаабытын этэбит.
Екатерина Иванова
